Rehber
Sac Büküm K Faktörü ve Açınım Hesaplama
K faktörü nedir?
Sac büküldüğünde dış yüzü uzar, iç yüzü kısalır. Arada boyu değişmeyen bir çizgi vardır: nötr eksen. K faktörü bu eksenin iç yüzden uzaklığının sac kalınlığına oranıdır (K = t / T). K = 0,5 nötr eksenin tam ortada olduğu anlamına gelir; dar yarıçaplı bükümlerde eksen iç yüze yaklaşır ve K küçülür.
Açınım nötr eksen boyunca ölçülür. Bu yüzden K faktörü, bükülü ölçülerden düz parçanın kaç milimetre kesileceğini doğrudan belirler.
K faktörü tablosu
Değerler iç yarıçapın (R) sac kalınlığına (T) oranına göre DIN 6935’teki düzeltme katsayısından türetilmiştir: k = 0,65 + 0,5 × log(R/T), K = k / 2. Havada (abkant) büküm için yaklaşık değerlerdir.
| R / T | K faktörü | Örnek (T = 2 mm) |
|---|---|---|
| 0,5 | 0,25 | R = 1,0 mm |
| 1 | 0,33 | R = 2,0 mm |
| 1,5 | 0,37 | R = 3,0 mm |
| 2 | 0,40 | R = 4,0 mm |
| 3 | 0,44 | R = 6,0 mm |
| 4 | 0,48 | R = 8,0 mm |
| 5 ve üzeri | 0,50 | R = 10,0 mm |
Sac büküm açınım hesaplayıcı
Kenar ölçülerini sırayla girin; ölçülerin dış mı iç mi olduğunu seçin. Tüm bükümler aynı açı ve yarıçapta varsayılır.
0,325
İç yarıçapı bilmiyorsanız sac kalınlığı kadar alın. Dik büküm 90°’dir. K, aksi belirtilmedikçe R/T oranından hesaplanır.
- Kenar 1
- Kenar 2
- Kenar 3
Yaklaşık açınım boyu
- Kenarların toplamı
- 200 mm
- Büküm sayısı
- 2
- K faktörü
- 0,325 (R/T’den)
- Büküm payı (BA)
- 4,16 mm / büküm
- Büküm düşümü
- 3,84 mm / büküm
Büküm payı ve açınım formülü
- Büküm payı: BA = π / 180 × A × (R + K × T)
- Dış geri çekme: OSSB = tan(A / 2) × (R + T)
- Büküm düşümü: BD = 2 × OSSB − BA
- Açınım (dış ölçülerle): kenarların toplamı − büküm sayısı × BD
- Açınım (iç ölçülerle): kenarların toplamı − büküm sayısı × (2 × tan(A / 2) × R − BA)
A bükülme açısıdır: dik (L) büküm için 90°. Kenar ölçüleri, iki yüzün uzantılarının kesiştiği sanal köşeye kadar ölçülür.
Çözümlü örnekler
L parça, 2 mm sac
Dış ölçüler 50 + 50 mm, R = 2 mm, K = 0,325. BA = 4,16 mm, OSSB = 4,00 mm, BD = 3,84 mm. Açınım = 100 − 3,84 ≈ 96,2 mm.
U parça, 5 mm sac
Kenarlar 100 + 150 + 100 = 350 mm, R = 5 mm, K = 0,325, iki büküm. Ölçüler dış ölçüyse açınım ≈ 330,8 mm; aynı rakamlar iç ölçüyse ≈ 350,8 mm. Aradaki ~20 mm fark, çizimde ölçünün hangi yüzden verildiğini belirtmenin neden önemli olduğunu gösterir.
Büküm payı ile büküm düşümü farkı
Büküm payı, büküm yayının nötr eksendeki uzunluğudur; düz kısımların boylarına eklenir. Büküm düşümü ise dış ölçülerin toplamından her büküm için çıkarılan miktardır. Çizimler çoğunlukla dış ölçüyle verildiği için atölyede pratikte büküm düşümü kullanılır.
Büküm yarıçapı neden önemli?
Abkantta iç yarıçapı büyük ölçüde kullanılan V kalıbın açıklığı belirler. Yarıçap değişince hem K faktörü hem büküm payı değişir. Çok dar yarıçap, özellikle sert veya kalın malzemede dış yüzde çatlama riskini artırır. Kritik yarıçap varsa çizimde belirtin; yoksa açınımı kendi kalıbımıza göre hesaplarız.
Bu hesap kimin için?
Bize ne göndermelisiniz?
- Bitmiş parçanın teknik resmi: kenar ölçüleri, açılar, büküm sırası gerekiyorsa not.
- Ölçülerin iç mi dış mı olduğu.
- Malzeme, kalınlık, adet; varsa kritik iç yarıçap.
- Kesim dosyası (DXF/DWG) hazırsa onu da ekleyin.
Çizim kontrolü için teknik çizim rehberine, büküm kapasitesi için sac büküm sayfasına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Çoğu abkant (havada büküm) işinde K faktörü 0,3 ile 0,5 arasındadır. İç yarıçap sac kalınlığına eşitse yaklaşık 0,33, kalınlığın iki katıysa yaklaşık 0,40, beş katı ve üzerindeyse 0,50 alınır.
Kesim ve bükümü birlikte yaptıralım
Bitmiş parça ölçülerini ve açıları gönderin; açınımı hesaplayıp keselim, ardından aynı atölyede bükelim.